Klunen, fierljeppen, skûtsjesilen: wie kent ze niet. Friese begrippen die helemaal in de Nederlandse taal zijn opgenomen. Er zijn echter nog veel meer mooie, krachtige en moderne Friese woorden die we allemaal zouden moeten gebruiken. Ik zet mijn top 7 voor jou op een rijtje.

01

Noflik

[Novluk] Noflik betekent hoe het klinkt: genoeglijk, aangenaam, plezierig, knus. Maar dan nog net iets genoeglijker, aangenamer of knusser dan deze Nederlandse woorden. Noflik is samen met smûk, dat ongeveer hetzelfde betekent, mijn favoriete Friese woord. Het gaat vooral om het gevoel dat je er bij krijgt, de letterlijke vertaling is eigenlijk niet zo belangrijk. Want als ik zeg dat ik noflik met een boek op de bank zit, weet iedereen wat ik bedoel. Of je nu wel of niet uit Friesland komt. Toch?

02

Nûver

[nuuver] Ik vind nûver een prachtig woord. Het heeft een mooie zachte klankkleur te midden van alle harde klanken die het Fries rijk is. Eigenlijk heeft nûver een lichte negatieve bijklank. Het betekent: beetje gek, beetje vreemd, beetje apart. En pas op voor Babylonische spraakverwarringen met Nederlandse dialecten! Zo heeft nûver in het Drents een hele andere betekenis, ontdekte mijn zusje in haar studententijd. Een Drentse vriend noemde haar een ‘nûver wicht’, wat zij als een belediging opvatte. De vriend was daardoor nogal verrast. In zijn dialect is het juist een compliment, dat zoiets als ‘pientere, heldere meid’ betekent.

03

Hynder

[hiender] Hynder is het Friese woord voor paard. Hynder klinkt krachtig en robuust, precies zoals het Friese paard er uitziet. Volgens het Etymologisch Dialectwoordenboek betekent het Groningse woord hiender echter ‘paard met weinig waarde’. Daar kan ik mij bij een echte Fries niets bij voorstellen. Zeker niet sinds ik zelf heb ervaren hoe het is om op zo’n fier zwart dier te mogen rijden. In de whiskystokerij Us Heit Distillery in Bolsward wordt sinds 2002 een single malt whisky gestookt: Frysk Hynder. Een whisky met alle eigenschappen van het rasechte Friese paard: krachtig en eigenzinnig, aldus stoker Aart van der Linde.

04

Nocht

[nogt] Nocht is gewoon een leuk woord. Je kunt het in meerdere contexten gebruiken. Nocht betekent plezier of genoegen, maar je kunt het ook zeggen als je ergens schoon genoeg van hebt. Zo heb ik heel veel nocht aan het schrijven van blogs. Maar als het niet wil lukken, heb ik op een gegeven moment ook skjin myn nocht.

05

 Sjoddy

[sjoddie] Sjoddy is een verfriest Engels woord met een kwinkslag, dat is afgeleid van See You. Sjo komt van sjoch – het Friese woord voor kijken – en dy is gewoon jou. En zie daar: het woord sjoddy is geboren!  Sjoddy klinkt goed en is lekker modern. Daar houd ik van. De Friese taal is de laatste jaren wat ontwikkeling betreft volop in beweging. Er komen jaarlijks nieuwe woorden bij. Wat dacht je trouwens van Mienskipstipe (crowdfunding) of Snoadfoan (smartphone)? Als het goed is, komt dit jaar zelfs het Friese Groene Boekje op de markt, met oude èn nieuwe Friese woorden.

06

Blikstjinder!

[blikstjinder] Een krachtterm die alle andere krachttermen overbodig maakt. Hoewel het Fries soms best een grove taal kan zijn, vind ik blikstjinder een prachtig woord om mijn ongenoegen mee te uiten. En dat zonder Engelse schuttingtaal te gebruiken of al vloekend bepaalde bevolkingsgroepen tegen de borst te stuiten. Bovendien bekt blikstjinder lekker: door die sterke BL-klank aan het begin en die rollende R aan het einde. Een krachtterm die eigenlijk altijd kan.

07

Struisen

[struisen] Geen echt Fries woord, maar een frisisme. Een woord dus dat gevormd is naar voorbeeld van het Fries. Struisen komt van ‘struse’, wat zoiets als veters strikken betekent. Ik gebruikte het woord al jaren, tot ik er tijdens de introductie op de Academie van de Journalistiek achter kwam dat het een frisisme was. Niemand snapte mij toen ik mijn schoenen aantrok, behalve een Friese studiegenoot die mij meewarig aankeek. Stiekem gebruik ik het woord nog steeds. Maar mijn Noord-Hollandse kinderen strikken netjes hun veters.

Zou jij een van deze woorden in je vocabulaire (fokabulêre) willen opnemen? Zo ja, wat vind jij het mooiste Friese woord?

Foto: © Marja Koens


13.954 keer gelezen | Geschreven door
10 comments
Pieter de Zwart
Pieter de Zwart

Mooie woorden, alleen is nûver helaas fout geschreven. Het hoort núver te zijn.

Carla
Carla

Ik mis nog opsokkebolje :D

wiebe
wiebe

Het is tút en niet tût. Dat betekent iets anders...

Fokke
Fokke

Blikstjinder! Bekt inderdaad heel lekker!

Fetsje
Fetsje

Laatst mocht ik mijn enthouaisme over sociale media- je kunt zelf je boodschap publiceren! - in het Frysk uitdrukken. Ik kwam toen op : buorkundich meitsje Een erg Fryske term, in de zin van niet zo vaak gebruikt, en ik vind het heel precies uitdrukken wat ik wil zeggen.

Annemarie
Annemarie

Buorkundich, wat een mooi woord! Dat kende ik nog niet.

Metta
Metta

Een dikke tût schrijft mijn nicht altijd. Vind ik altijd heel lief klinken

Annemarie
Annemarie

Ja, ik vind tût ook een lief woord. Stond ook op mijn lijstje, heb het nog overwogen, maar heeft het niet niet gehaald.

André de Raaij
André de Raaij

Petear, een ontspannen gesprek dat evenwel ook niet zomaar wat kletsen is. Eigenlijk weet ik daar (niet-Fries) geen Nederlands equivalent voor.

Annemarie
Annemarie

Petear is inderdaad ook zo'n authentiek Fries woord. Ik had waarschijnlijk nog wel een lijstje kunnen maken.